Hình ảnh quen thuộc này làm dấy lên nhiều lo ngại đối các nhà nghiên cứu dịch tễ.

Tính từ năm 2021, dịch cúm gia cầm đã bùng phát, lây nhiễm và giết chết nhiều loài chim và gia cầm hoang dã. Tại Hoa Kỳ chứng kiến H5N1 cũng đã lây sang nhiều loại động vật có vú, bao gồm cả động vật trang trại như dê, bò sữa và gần đây nhất là 4 con lạc đà alpaca ở tiểu bang Idaho.

Khi virus cúm gia cầm lây nhiễm sang động vật có vú, virus có thể có những đột biến ngẫu nhiên giúp chúng nhân lên tốt hơn trong tế bào động vật có vú. Điều đó làm tăng khả năng cúm gia cầm có thể thích nghi để lây lan dễ dàng ở người.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) báo cáo ngày 24 tháng 5 rằng chưa có dấu hiệu nào cho thấy vi rút đã phát triển các loại thay đổi cần thiết để dễ dàng lây truyền từ người sang người.

Nhưng việc cúm gia cầm xuất hiện ở mèo nhà có thể khiến vi-rút lây nhiễm sang người một cách dễ dàng hơn. Suy cho cùng, mọi người thường không âu yếm gà và bò như cách họ ôm mèo con.

Dưới đây là những điều đã biết và chưa biết về cúm gia cầm H5N1 ở mèo và các vật nuôi thông thường khác.

Mèo bị cúm gia cầm như thế nào?

Meghan Davis, nhà dịch tễ học môi trường và thú y tại Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg (Hoa Kỳ), cho biết mèo ngoài trời có thể bị nhiễm bệnh sau khi bắt chim hoang dã. “Cho dù có ăn chúng hay không thì đó cũng có thể là sự tiếp xúc vừa đủ.”

Chế độ ăn mà mọi người cho thú cưng ăn cũng có thể khiến mèo gặp nguy hiểm. Cô nói: “Chế độ ăn thịt sống và đặc biệt là chế độ ăn thịt gia cầm sống có liên quan đến một số trường hợp này."

Mèo sẽ bị lây H5N1 khi chúng săn những con chim bị nhiễm bệnh.

Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ hôm 24/5 cho biết đã tìm thấy các hạt vi rút trong cơ và các mô khác của một con bò sữa đang bị tiêu hủy. Không có loại thịt nào được đưa vào nguồn cung cấp thực phẩm, nhưng vụ việc nhấn mạnh rằng thịt bò sống có thể chứa vi rút.

Đối với bất kỳ ai lo lắng về việc nấu nướng trong mùa hè của họ, việc nấu bánh mì kẹp thịt có nhiễm H5N1 đến 63°C (trung bình) hoặc cao hơn là đủ để vô hiệu hóa vi rút.

Theo Tổ chức Thú y Thế giới, nước, giày dép hoặc thiết bị bị nhiễm phân chim cũng có thể là nguồn lây nhiễm tiềm ẩn. Hiện nay, sữa thô - sữa chưa được tiệt trùng để tiêu diệt vi khuẩn và vi rút - đã trở thành con đường lây nhiễm sau khi H5N1 xuất hiện ở bò sữa.

Một số loại sữa được dán nhãn chỉ dành cho vật nuôi, có thể là nguyên nhân khiến mèo nuôi trong nhà không tiếp xúc với chim hoặc gia cầm hoang dã có thể bị nhiễm bệnh. Một số bằng chứng cho thấy mèo có thể truyền bệnh cho nhau. Hơn nữa, tỷ lệ tử vong ở mèo khi bị nhiễm cúm gia cầm là rất cao.

Vào năm 2022 và 2023, có ít nhất 13 con mèo mắc bệnh cúm gia cầm và khoảng một nửa đã chết. Một số là mèo trong các trang trại gia cầm hoặc tiếp xúc với đàn gà ở sân sau bị nhiễm vi rút, nhưng một số là mèo nhà bị bệnh bằng cách khác chưa xác định

Loại virus này cũng đã giết chết ít nhất 22 con sư tử núi và làm ít nhất 10 con linh miêu bị bệnh, giết chết ít nhất 7 con trong số đó. Một con báo bị nuôi nhốt ở New York và một con hổ bị nuôi nhốt ở Nebraska cũng chết vì cúm gia cầm.

Hình ảnh vi rút lây nhiễm khắp cơ quan và gây tổn thương mô trong cơ thể mèo.

Các nhà nghiên cứu đã kiểm tra những con mèo chết vì cúm gia cầm H5N1 sau khi uống sữa tươi từ những con bò bị nhiễm bệnh tại một trang trại bò sữa ở Texas. Vi rút đã lây lan khắp cơ thể mèo, bao gồm phổi, mắt, tim và não. Các tổn thương khác nhau hoặc bằng chứng bệnh tật trong các mô cũng được tìm thấy.

Các triệu chứng trước khi mèo chết bao gồm cử động cơ thể cứng đơ, loạng choạng, đi lòng vòng, sổ mũi và mù lòa. Các nhà nghiên cứu đã kiểm tra hai con mèo chết và tìm thấy bằng chứng cho thấy virus đã lây nhiễm toàn bộ cơ thể chúng. Nhưng có thể những con mèo đã bị nhiễm trùng não.

Người ta có thể bị cúm gia cầm từ mèo không?

Vào năm 2016, sau khi làm việc với những con mèo bị mắc một loại cúm gia cầm khác, một bác sĩ thú y ở Thành phố New York đã bị lây, các nhà nghiên cứu đã báo cáo trên tạp chí Bệnh truyền nhiễm lâm sàng năm 2017.

CDC cho biết, việc người ta nhiễm cúm gia cầm từ vật nuôi, động vật trang trại hoặc động vật hoang dã là rất hiếm nhưng vẫn có thể xảy ra. Một công nhân trang trại bò sữa ở Texas và một người ở Michigan đều bị nhiễm trùng mắt nhẹ trong năm nay sau khi tiếp xúc với những con bò sữa bị nhiễm bệnh. Trong trường hợp ở Michigan, người công nhân bị sữa tươi chứa virus bắn vào mặt.

Meghan Davis cho biết công nhân nông trại có thể trẻ hơn và khỏe mạnh hơn người bình thường. Còn đối với những người già hoặc những người có hệ miễn dịch yếu, sống với mèo có thể có nguy cơ bị nhiễm bệnh cao hơn hay không vẫn chưa được thống. Nhưng rõ ràng, những loại thú cưng này thường xuyên tiếp xúc và âu yếm thì nguy cơ sẽ là tỷ lệ thuận.

Vậy nên lời khuyên được các chuyên gia dịch tễ đưa ra là nên giữ mèo ở trong nhà tránh xa những con chim. Tổ chức Thú y Thế giới khuyên nên vệ sinh giày sau khi đi bộ ở những nơi có phân chim, khử trùng bề mặt nơi cất giày và để giày tránh xa mèo.

Quan trọng hơn là không cho mèo ăn thịt gia cầm sống và sữa tươi, có thể chứa vi-rút cúm gia cầm sống. Hiện tại không có vắc xin cúm gia cầm cho mèo.